Η μεταναστευτική εμπειρία ως παράγοντας διαμόρφωσης ταυτότητας και λογοτεχνικής δημιουργίας

Η βαθιά επίδραση της μετανάστευσης δεν περιορίζεται στις κοινωνικές και οικονομικές δομές των κρατών. Αγγίζει τον ίδιο τον άνθρωπο και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, τους άλλους και τον κόσμο που τον περιβάλλει. Αυτή ακριβώς η ανθρώπινη διάσταση αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλές μορφές τέχνης και ιδιαίτερα για τη λογοτεχνία. Οι εμπειρίες της απομάκρυνσης από την πατρίδα, η συνάντηση με έναν διαφορετικό πολιτισμό, η προσπάθεια προσαρμογής και η αναζήτηση μιας νέας ταυτότητας δημιούργησαν ένα πλούσιο λογοτεχνικό πεδίο, μέσα στο οποίο αποτυπώθηκαν οι αγωνίες, οι προσδοκίες και οι αντιφάσεις της μεταναστευτικής ζωής.

Το ιερό του Ποσειδώνα στον Πόρο

Εκεί όπου σώπασε για πάντα ο μεγαλύτερος ρήτορας της Αθήνας

Ο Πόρος, στα νοτιοδυτικά του Σαρωνικού, είναι ένα πανέμορφο μικρό νησί, που οι λόφοι του είναι καταπράσινοι με πεύκα, ελιές, λεμονιές και πορτοκαλιές. Το όνομά του οφείλεται στο στενό θαλάσσιο πέρασμα που το χωρίζει από την Πελοπόννησο, από την ακτή του Γαλατά, όπου βρίσκεται το περίφημο Λεμονοδάσος, στο οποίο αναφέρεται το ομώνυμο λογοτεχνικό έργο του Κοσμά Πολίτη.

Ο Πόρος, με σήμα κατατεθέν τον Πύργο του Ρολογιού, που κτίστηκε το 1927 και δεσπόζει στην κορυφή του λόφου Καστέλι έχοντας πανοραμική θέα προς τον Γαλατά, με τα γραφικά στενά ανηφορικά δρομάκια του ανάμεσα σε λευκά νησιώτικα σπίτια, στολισμένα με γλάστρες γεμάτες λουλούδια, με τα πολλά νεοκλασικά και με τα ιδιαίτερης ομορφιάς ειδυλλιακά τοπία του, εντυπωσιάζει τον επισκέπτη. Αυτή την εντύπωση κι αυτή την ειδυλλιακή χαρά περιγράφει θαυμάσια ο Αμερικανός πεζογράφος Χένρι Μίλερ στο βιβλίο του για την Ελλάδα Ο Κολοσσός του Μαρουσιού, που εκδόθηκε το 1941 στο Λονδίνο.

Rolling Stones, Foreign Tongues (Polydor, 2026)

Λίγες οι εκπλήξεις, αλλά η μηχανή συνεχίζει να δουλεύει!

Υπάρχει κάτι σχεδόν μεταφυσικό στην περίπτωση των Rolling Stones. Ελάχιστα συγκροτήματα στην ιστορία της rock έχουν καταφέρει να διατηρήσουν δημιουργική παρουσία για περισσότερες από έξι δεκαετίες, πόσο μάλλον να εξακολουθούν να κυκλοφορούν νέο υλικό που να προκαλεί ενδιαφέρον. Το Foreign Tongues, το 25ο στούντιο άλμπουμ τους, δεν φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τον μύθο τους. Καταφέρνει όμως κάτι εξίσου σημαντικό: να αποδείξει ότι η φλόγα δεν έχει ακόμη σβήσει.

Δεύτερη φωνή II: Δηλήδονες

1

Σπορά εκζήτησης μ' εξέπεμψε

σε πλησμονή χάους

και βρέθηκα αγκιστρωμένος

στα ύφαλα κυανής εκτροπής

σε σάρκα σαλεμένης εμμονής

να πιπιλίζω τα όνειρά μου

Σε ρωτάω γιατί γεννηθήκαμε; Εεε; Για να κάνουμε μια μικροαστούλικη ζωούλα με τα κουτσούβελα και τη γυναικούλα μας στο βολικό μας τριαράκι, εκτελώντας μια υπαλληλική εργασία στο δημόσιο, απολαμβάνοντας την σαββατιάτικη νυχτερινή έξοδο και την κυριακάτικη εκδρομή σε ένα χωριό με εξαιρετική χασαποταβέρνα και θεσπέσιο κρασί όπου θα τρώμε και θα πίνουμε συζητώντας για τη μόλυνση του περιβάλλοντος ενώ έχουμε αγοράσει ένα νέο πετρελαιοκίνητο αυτοκίνητο με εξελιγμένο κινητήρα συμβατό στις νέες μπουρδοπροδιαγραφές προστασίας του περιβάλλοντος;

Τύραννοι και αρουραίοι

Μία ποιητική συλλογή για όλους· έτσι θα χαρακτήριζα το βιβλίο του Δημήτρη Λόντου Τύραννοι και αρουραίοι, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Οι ομοιοκαταληξίες που πρωτοστατούν και ο απλός δημώδης λόγος κάνουν τη συλλογή ένα πόνημα που μπορεί να διαβαστεί αβίαστα από κάθε ηλικία ενώ και τα νοήματα αφορούν εξίσου άπαντες. 

Γυναίκες εφευρέτριες ανά τους αιώνες

Τζόζεφιν Κοχρέιν (1839-1913)

Οι εφευρέσεις γίνονται συνήθως για να προσφέρουν μια λύση σε κάποιο πρόβλημα. Στην περίπτωση όμως του πλυντηρίου πιάτων, η εφεύρεση έγινε εξαιτίας της ανάγκης διάσωσης των πιατικών!

Η κυρία Κοχρέιν ήταν μια πλούσια γυναίκα από το Ιλινόις. Η κοινωνική της θέση επέβαλε την διοργάνωση συχνών, κοσμικών συγκεντρώσεων, κατά τις οποίες χρησιμοποιούσε τα σερβίτσια της οικογένειάς της, που διατηρούνταν από τον 17ο αιώνα. Δυστυχώς όμως, το υπηρετικό της προσωπικό, ουδόλως ενδιαφερόταν για την ιστορία των οικογενειακών σερβίτσιων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλά σπασίματα κατά τη διάρκεια του πλυσίματος μετά από κάθε συγκέντρωση.

Από πού κι ως πού Ροβιές, Λίμνη Ευβοίας και Μαντούδι;

Από πού κι ως πού Ροβιές;

Ο Γουλιέλμος Β' Βιλλεαρδουίνος, ηγεμόνας της Αχαΐας το 1246 παντρεύτηκε την Βερονέζα Καριντάνα ντάλε Κάρτσερι που εκτός από μεγάλο όνομα είχε και μεγάλη προίκα. Κι όταν η Κάρι μας άφησε χρόνους, ο Γουίλι, ως γνήσιος φαταούλας, καιροσκόπος, προικοθήρας όρμησε να διεκδικήσει τα εδάφη της αποβιώσασας.

Ποια εδάφη; Την Εύβοια!

Μπήκε σαν κύριος στην Εύβοια, τους χαιρέτισε, δήλωσε συντετριμμένος που η λατρεμένη του σύζυγος απεβίωσε και ανακοίνωσε ότι από δω και πέρα αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση του τόπου.

Οι ντόπιοι δεν έφεραν αντίρρηση, τι Βένετοι τι Βιλλεαρδουίνοι, τα ίδια σκατά είναι.

Αυτοί που έφεραν αντίρρηση ήταν οι Βένετοι που αντιδράσανε άμεσα πολιορκώντας την Χαλκίδα, την οποία και ανακατέλαβαν έναν χρόνο μετά.

Εκεί που η γη θυμόταν ακόμη

Μαρίας Καρυτινού

Ο γέρος καθόταν στην παλιά πέτρα, εκεί όπου τελείωνε η αυλή και άρχιζε ο κάμπος, αφήνοντας το βλέμμα του να περιπλανιέται πάνω στη γη που απλωνόταν μπροστά του, σα να μη στεκόταν απέναντί του ο ξερός τόπος που αντίκριζαν όλοι, αλλά ένας άλλος, ζωντανός ακόμη μέσα του, φυλαγμένος πεισματικά στη μνήμη του, εκεί όπου ο χρόνος δεν είχε κατορθώσει να σβήσει ούτε τα χρώματα ούτε τις μυρωδιές ούτε τους ήχους.

Ο μικρός ήρθε και κάθισε δίπλα του χωρίς να πει λέξη, έχοντας μάθει πως υπήρχαν στιγμές στις οποίες ακόμα και η σιωπή είχε τη δική της γλώσσα και πως οι ηλικιωμένοι άνθρωποι δεν άρχιζαν πάντοτε να μιλούν με τις λέξεις, αλλά πρώτα με τα μάτια, με την ανάσα τους και με τον τρόπο που κοιτούν τον κόσμο. Ο γέρος έμεινε για λίγο ακίνητος, σαν να αφουγκραζόταν κάτι που ανέβαινε από τα βάθη της γης, κι ύστερα γύρισε προς το παιδί μ' ένα χαμόγελο τόσο αχνό, ώστε περισσότερο έμοιαζε να φωτίζει τα μάτια του παρά τα χείλη του.

Παρανάλωμα

Χρήστου Ντικμπασάνη

Τη διαστημική μου στολή να φορέσω

κι έρχομαι ν' ανάψω τ' αστέρια

Μη βιάζεστε και γίνουμε όλοι

υλικό ταχείας καύσης

όπως κάποτε

οι Εβραίοι, οι κομμουνιστές,

οι λάτρεις του αυτεξούσιου

Πυρσό βαστάω στο χέρι μου

Το βλέμμα της μοναξιάς

Πέτρου Βελούδα

Σαν ένα κλαδί

γερμένο

σε στάση ικεσίας η σκέψη...

Αυτοκίνητα,

πολυσύχναστοι δρόμοι

Ο ήλιος κοιτάζοντας